Капитализация — бұл есептелген пайыздар негізгі сомаға (мысалы, депозитке) қосылып, кейін өздері де пайыз әкелетін механизм.
Қарапайым айтқанда, бұл «пайызға пайыз».
Толығырақ
Капитализация мен пайызды бөлек төлеудің айырмашылығы
Капитализациясыз пайыздар бөлек түседі (мысалы, көрсетілген картаға, оны бірден өз қалауыңызша пайдалануға болады), ал салымның негізгі сомасы өзгермейді.
Бұл сома депозит мерзімі аяқталған кезде қайтарылады (егер шарттар бойынша ақшаны мерзімінен бұрын айыппұлсыз алу мүмкін болмаса).
Капитализация кезінде салым сомасы біртіндеп өседі, себебі пайыздар депозит шотын толықтырып отырады және мерзім аяқталғанға дейін жұмсауға қолжетімсіз болады (егер депозит ішінара алуға рұқсат бермесе).
Неге бұл маңызды
Номинал пайыздық мөлшерлеме бірдей болған жағдайда, капитализациясы бар депозит әдетте капитализациясыз депозитке қарағанда есептелген пайыздардың жалпы сомасы бойынша жоғары нәтиже көрсетеді.
Айырмашылық әсіресе ұзақ мерзімдерде немесе пайыз жиі есептелгенде, мысалы ай сайын, анық байқалады.
Қарапайым мысал
Егер 100 000 теңгені жылына 12% мөлшерлемемен орналастырса:
- капитализациясыз пайыздар бөлек есептеліп төленеді, ал салым сомасы 100 000 теңге болып қалады;
- капитализациямен салым сомасы біртіндеп өседі, және әр келесі пайыз өсіп тұрған сомаға есептеледі.
Облигациялармен байланысы
Капитализациясыз депозит механикасы бойынша тұрақты купоны бар облигацияларға ұқсайды.
Облигацияларда да пайыздар (купондар) кесте бойынша тұрақты түрде шотқа төленеді, ал негізгі салым сомасы облигацияның мерзімі аяқталған кезде қайтарылады.
Екі жағдайда да алынған пайыздармен не істеу керегін таңдау қажет: оларды жұмсау немесе қайтадан инвестициялау (реинвестициялау). Реинвестициялау өз мәні бойынша капитализацияға ұқсас.
Сонымен қатар, тәуекел деңгейі, икемділік және басқа шарттар бойынша депозиттер мен облигациялар едәуір ерекшеленеді.
Нені есте ұстаған жөн
Капитализация пайда сомасы бойынша көбіне салымшы есептелген пайыздарды тұрақты түрде жұмсамай, оларды мерзім соңына дейін жұмыс істетуге дайын болған жағдайда тартымдырақ көрінеді.
Ал егер пайыздар ағымдағы табыс ретінде қажет болса, капитализациясыз нұсқа ыңғайлырақ болуы мүмкін.