Табыстылық туралы айтқанда, көбіне пайыздар еске түседі: бір жылда қанша ақша табылды.
Бірақ пайыздардың өзі адамға нақты «жақсарды ма, жоқ па» деген сұраққа жауап бермейді.
Нақты табыстылық деген не — бұл ақшаның сатып алу қабілеті сақталды ма немесе өсті ме, соны түсінуге жасалған талпыныс.
Пайыз — бұл әлі нәтиже емес
Мысалы, депозит бір жылда 12% берді делік.
Қағаз жүзінде бәрі жақсы көрінеді: ақша көбейді.
Бірақ сол жылы бағалар шамамен 10% өскен болса, сатып алу қабілетінің нақты өсімі өте аз болады.
Қарапайым бағдар
Ең қарапайым түрде нақты табыстылықты былай елестетуге болады:
нақты табыстылық ≈ құралдың пайызы − инфляция
Бұл нақты формула емес, тек түсінуге арналған бағдар.
Толығырақ
Өмірде қалай көрінеді
Егер депозит 12% беріп, ал инфляция шамамен 10% болса, ақша жалпы өз құнын сақтайды, бірақ айтарлықтай «өспейді».
Егер табыстылық инфляциядан төмен болса, ақша сомасы көбейсе де, сатып алу қабілеті төмендейді.
Неліктен бұл депозиттер үшін маңызды
Депозиттер көбіне ақшаны сақтау құралы ретінде қолданылады.
Мұндай кезеңдерде депозиттің мақсаты — табыс табу емес, кем дегенде ақшаның құнсыздануына жол бермеу.
Сондықтан инфляцияға жақын табыстылық «әлсіз» болып көрінгенімен, өз қызметін атқара алады.
Нақты табыстылық және облигациялар
Облигацияларда нақты табыстылық тек купонға ғана емес, сатып алу бағасына да байланысты.
Егер облигация номиналынан төмен бағамен алынған болса, табыстың бір бөлігі баға айырмасынан қалыптасады.
Бұл нақты табыстылықты арттыруы мүмкін, бірақ қосымша тәуекелдер мен нюанстарды қосады.
Акциялар және нақты табыстылық
Акцияларда нақты табыстылық көбіне ұзақ мерзімде бағаланады.
Мұнда дивидендтер ғана емес, компания құнының уақыт өте өсуі де маңызды.
Қысқа мерзімдерде нақты табыстылық қатты ауытқуы мүмкін.
Есте сақтау маңызды
Нақты табыстылық — бұл кепілдік те, дәл есеп те емес.
Бұл көрсеткіш есептегі сандардың өсуін нақты қаржылық жағдайдың жақсаруы деп шатастырмауға көмектеседі.
Оны түсіну пайыздарға сабырмен қарап, құралдардан олар бере алмайтын нәрсені күтпеуге көмектеседі.