Қысқаша
Облигация — эмитентке (компанияға немесе мемлекетке) ақша қарызға беру сияқты. Оның орнына купон (пайыз) төлейді және номиналды (негізгі соманы) өтеу күні қайтарады.
Логикасы бойынша облигация депозитке ұқсайды: белгілі бір соманы саласыз, төлемдердің мөлшерін алдын ала білесіз және қаражат қашан қайтарылатынын түсінесіз.
Алайда айырмашылықтары да бар, сол себепті облигациялар көбірек назар аударуды талап етеді.
Депозитпен салыстырсақ
- Депозитте салым сомасы бар — облигацияда бұл номинал (соңында қайтарылатын сома).
- Депозитте пайыз бар — облигацияда бұл купон (әдетте алдын ала белгілі төлемдер).
- Депозиттің мерзімі бар — облигацияның да өтеу күні болады.
Сондықтан облигациялар түсінікті құрал ретінде қабылданады: купондар алдын ала белгілі, ал табысты бағалау депозитке қарағанда жеңілірек болуы мүмкін.
Негізгі айырмашылықтар
- Кепілдіктер. Депозиттер әдетте сақтандырылады (белгілі бір сомаға дейін), бұл шарттарда көрсетіледі. Облигацияларда мұндай кепілдік жоқ.
- Ерте шығу. Депозиттен ерте шыққанда көбіне пайыз жоғалады. Облигацияны өтімді болса кез келген уақытта сатуға болады, бірақ бағасы жоғары да, төмен де болуы мүмкін.
- Баға. Облигация номиналдан жоғары немесе төмен бағамен сатылуы мүмкін.
- Капитализация. Капитализациясы бар депозитте пайыздар автоматты түрде салымға қосылып, әрі қарай табыс әкеледі. Облигацияларда купондар брокерлік шотқа түседі — оларды өзіңіз қайта инвестициялауыңыз керек. Егер олай жасалмаса, нәтиже капитализациясы жоқ депозитке ұқсас болады.
Мысалы, номиналы 1 000 болатын облигацияны 950-ге сатып алсаңыз, өтеу кезінде купондармен бірге номинал мен баға айырмасынан да табыс түсуі мүмкін. Бірақ керісінше жағдай да болады.
Тәуекел және күту
Өтеу мерзіміне дейін сатсаңыз, пайда да, шығын да болуы мүмкін — бәрі сол сәттегі нарық бағасына байланысты.
Сондықтан облигациялар табыстың қалай қалыптасатынын түсінуді және бағаның уақытша ауытқуына дайын болуды талап етеді.
Толығырақ
Облигацияға практикалық көзқарас
- Облигацияларды кейде депозитке балама ретінде, қаражаттың бір бөлігі үшін қарастырады.
- Көбіне қарапайым әрі өтімді облигациялардан бастайды.
- Баға төмендесе де, өтеуге дейін ұстай алатыныңызды бағалау маңызды.
Қарапайым бағдар: депозит — тұрақты және кепілдігі бар құрал, көбіне қаржылық қор үшін пайдаланылады. Облигациялар көбірек түсінуді қажет етеді, бірақ қолайлы жағдайда депозиттен жоғары табыс беруі мүмкін.
Сондықтан облигациялар әдетте барлық ақшаның орнына емес, стратегияның бір бөлігі ретінде қарастырылады.