Ақшамен неге бірдеңе істеу керек
Көп адамдар ақшамен бірдеңе істеу керек деп есептемейді. Жалақы алды, шығындарды төледі, бірдеңе қалды — жата берсін. Картада, шотта, қолма-қол.
Алғаш қарағанда бұл бейтарап шешім сияқты көрінеді. Тәуекел жоқ, күрделі сөздер жоқ, әрекет жоқ.
Бірақ іс жүзінде бұл да шешім — жай ғана айқын емес.
Ақшаның қалай жұмыс істейтінін түсіну неге маңызды
Ақша орнында тұрмайды. Оның сомасы өзгермесе де, сатып алу қабілеті өзгереді — яғни сол ақшаға қанша тауар мен қызмет сатып алуға болатыны. Уақыт өте сол ақшаға әдетте азырақ сатып алуға болады. Бұл — инфляцияның әсері.
Қарапайым айтқанда: егер бүгін белгілі бір сомаға шартты «себет» тауар сатып алуға болса, бір жылдан кейін сол себет, әдетте, қымбаттайды. Ал ақша жай ғана жатқан болса, шоттағы сан өзгермесе де, оның нақты құны төмендейді.
Сондықтан «ақшамен ештеңе істемеу» — үзіліс те, бейтарап ұстаным да емес. Бұл — сатып алу қабілетінің біртіндеп төмендеуін қабылдау арқылы қарапайымдылықты таңдау.
Мұнда мәселе шұғыл инвестор болу, нарықтарды зерттеу немесе табыстылықты қуу туралы емес. Мәселе — болып жатқанның логикасын түсіну.
Ақша не қандай да бір деңгейде жұмыс істейді, не біртіндеп құнсызданады.
Тіпті ең қарапайым шешімдердің өзі — мысалы, бос қаражатты қайда сақтау — нәтижеге әсер етеді. «Ештеңе істемеу» мен «ең аз дегенде ақылға қонымды әрекет ету» арасындағы айырмашылық уақыт өте айқын көрінеді.
Дәл осы түсініктен кейінгі әңгіменің бәрі басталады — табыс туралы емес, ақшаға, тәуекелге және уақытқа деген қатынас туралы.
Бірінші қадам — ақшаны реттеу және мақсаттар
Қандай да бір құралдар, пайыздар мен табыстылық туралы айтпас бұрын, өз ақшаңды түсінуде базалық тәртіп орнату маңызды.
Көп шешімдердің мәселесі олардың «қате» болуында емес, әртүрлі мақсаттағы ақшаның бір жерге араласып кетуінде.
Шартты түрде барлық ақшаны бірнеше топқа бөлуге болады — есеп беру үшін емес, басыңда тыныштық болу үшін.
Қауіпсіздік жастығы
Бұл — күтпеген жағдайларға қажет ақша: табыстан айырылу, шұғыл шығындар, жұмыста үзіліс.
Олардың міндеті — табыс табу емес, уақыт беру. Асықпай шешім қабылдауға, бірдеңені шұғыл сатпауға және қарызға кірмеуге мүмкіндік беру.
Мұндай ақшаны әдетте қолжетімділігі мен сенімділігі маңызды болатын, ең қарапайым әрі түсінікті құралдарда ұстайды.
Қысқа мерзімді ақша
Бұл — алдағы айларда немесе бір жыл ішінде қажет болуы мүмкін қаражат: ірі сатып алулар, демалыс, жөндеу, тұрақты шығындар.
Бұл ақшаға қол жеткізу шығынсыз немесе ең аз шектеумен мүмкін болуы маңызды.
Қысқа мерзімді ақша лайықсыз құралдарға салынса, көбіне табыстан айырылуға немесе маңызды шешімдерді кейінге қалдыруға тура келеді.
Ұзақ мерзімді ақша
Бұл — ұзақ уақыт бойы пайдаланылмайтын қаражат: бірнеше жыл және одан да көп.
Дәл осы жерде күрделірек құралдарға, құбылуларға және күтуге орын пайда болады.
Бұл ақша «кез келген сәтте» қажет болмауы тиіс, әйтпесе уақытша төмендеу проблема ретінде қабылданады.
Бұл бөлудің мәні неде
Барлық ақша араласып кетсе, нарықтағы кез келген қозғалыс немесе жаңалық эмоциялық қабылданады.
Мақсаттар бойынша бөлу шешімдерді сабырлы қабылдауға көмектеседі: бір ақша тұрақтылыққа, екіншісі икемділікке, үшіншісі болашаққа жауап береді.
Осы сәттен бастап қай құралдың дәл сіздің жағдайыңызға сәйкес келетінін түсіну оңайырақ болады.
Қарапайым құралдар және олардың айырмашылығы
Ақшаның қайсысы не үшін керек екені түсінікті болған соң, келесі логикалық қадам — қандай құралдар бар екенін және олардың рөлін түсіну.
Мұнда детальдар мен терминдерге тереңдемей, жалпы картинаны көру маңызды: әртүрлі құралдар әртүрлі міндеттерді шешеді.
Депозиттер
Депозит — ақшаны уақытша орналастырудың ең қарапайым әрі түсінікті тәсілі.
Ол алдын ала белгілі шарттарды береді: мерзім, пайыз және түсінікті нәтиже.
Депозиттерді көбіне қауіпсіздік жастығы мен қысқа мерзімді ақша үшін пайдаланады.
Депозиттер мен салым шарттарын қалай салыстыруға болады.
Облигациялар
Облигацияларды депозиттерден кейінгі келесі күрделілік деңгейі ретінде қабылдауға болады.
Мағынасы бойынша олар да алдын ала белгілі төлемдер мен мерзімді ұсынады, бірақ бағасы құбылуы мүмкін.
Оларды көбіне ұзақ мерзімге немесе депозиттерге балама ретінде қолданады.
Облигациялар деген не — қарапайым тілмен.
Валюта
Валюта табыс табу құралы емес, бірақ қаражатты сақтауда маңызды рөл атқаруы мүмкін.
Ол бір экономикаға немесе бір валютаға тәуелділікті азайту тәсілі ретінде қарастырылады.
Валюта бағамының құбылуы кейде көмектеседі, кейде кедергі келтіреді.
Валютаны қашан сатып алу керек (дүрбелеңсіз қарау).
Акциялар
Акциялар — бұл компания бизнесіне қатысу.
Олар бағаның өсуі немесе дивидендтер арқылы табыс әкелуі мүмкін.
Акциялар жаңалықтарға сезімтал және көбіне ұзақ мерзімді ақшаға қолайлы.
Акциялардан не күтуге болады — қарапайым түсініктеме.
Табыстылық пен тәуекел: неге пайыз жеткіліксіз
Инвестиция туралы сөз болғанда, ең алдымен пайызға назар аударылады.
Бірақ пайыз — бұл өздігінен ештеңе білдірмейтін сан.
Табыстылықты, нақты табыстылықты және тәуекелді түсіну маңызды.
Валюта мен бағамның рөлі: дүрбелеңсіз
Бағамның құбылуы инвестицияға ғана емес, күнделікті өмірге де әсер етеді.
Жинақтың бір бөлігін басқа валютада сақтау кейде күрт өзгерістердің әсерін жұмсартады.
Диверсификация — ақылға қонымды тәсіл
Диверсификация — болашақты болжау емес, барлық ақшаны бір жерде ұстамау тәсілі.
Ол өзгерістерді сабырлы қабылдауға көмектеседі.
Бұл материалды әрі қарай қалай пайдалану керек
Бұл бөлім — бастапқы нүкте.
Түсініксіз термин кездессе — инвестор азбукасын қара.
Қызықтырған тақырып болса — тиісті мақалаға өт.
Ең бастысы — асықпау және бәрін бірден түсінуге тырыспау.